فارکس چیست؟ راهنمای کامل پیپ، لات، اهرم و مارجین

فارکس بازار جهانی مبادله‌ی جفت ارزهاست؛ جایی که یک ارز را با ارز دیگر عوض می‌کنید و از تغییر نسبت قیمت آن دو سود یا زیان می‌گیرید. برخلاف بورس، فارکس دفتر مرکزی ندارد و معامله‌ها بیرون از بورس، بین بانک‌ها، صندوق‌ها و کارگزاران انجام می‌شود.

همین ساختار غیرمتمرکز، دو ویژگی مهم می‌سازد: بازار تقریباً ۲۴ ساعته باز است و اهرم در آن نقش پررنگی دارد. در ادامه، اجزای اصلی یک معامله‌ی فارکس را از جفت ارز و پیپ تا لات، اهرم و مارجین با مثال عددی بررسی می‌کنیم تا بتوانید هر عددی را که در پنل کارگزار می‌بینید، خودتان بازخوانی کنید.

خلاصه در یک نگاه

• جفت ارز دو ارز است که نسبت قیمتشان معامله می‌شود؛ ارز اول پایه و ارز دوم مظنه است.

• پیپ کوچک‌ترین واحد حرکت متعارف نرخ است: رقم چهارم اعشار در بیشتر جفت‌ها و رقم دوم در جفت‌های ین.

• لات واحد اندازه‌ی معامله است: استاندارد ۱۰۰٬۰۰۰ واحد، مینی ۱۰٬۰۰۰ و میکرو ۱٬۰۰۰.

• اهرم نسبت اندازه‌ی موقعیت به مارجین است؛ سود و زیان را بزرگ می‌کند، سرمایه را نه.

• مارجین وثیقه‌ای است که برای باز نگه داشتن موقعیت کنار گذاشته می‌شود، نه هزینه‌ی معامله.

جفت ارز چیست و چطور خوانده می‌شود

در نمایش EUR/USD، یورو ارز پایه و دلار ارز مظنه است. عددی که می‌بینید می‌گوید برای خرید یک واحد یورو چند دلار لازم است؛ پس EUR/USD برابر ۱٫۱۰ یعنی هر یورو ۱٫۱۰ دلار.

وقتی می‌گوییم جفت ارز «بالا رفت»، منظور قوی‌تر شدن ارز پایه نسبت به ارز مظنه است. این نکته در جفت‌هایی مثل USD/JPY مهم می‌شود، چون دلار در جایگاه پایه قرار دارد و افزایش نرخ یعنی ین ضعیف‌تر شده است.

جفت ارزها سه دسته‌اند: جفت‌های اصلی که همیشه دلار در یک طرفشان است، جفت‌های کراس که دلار در آنها نیست و جفت‌های غیردلاری یا اگزاتیک که یک ارز بازار نوظهور در آنها حضور دارد و اسپردشان معمولاً بیشتر است.

پیپ؛ واحد اندازه‌گیری حرکت

پیپ کوچک‌ترین تغییر متعارف نرخ است و برای اندازه‌گیری حرکت قیمت و محاسبه‌ی سود و زیان به کار می‌رود. در بیشتر جفت‌ها پیپ رقم چهارم اعشار است؛ مثلاً حرکت EUR/USD از ۱٫۱۱۶۴ به ۱٫۱۱۶۵ یک پیپ است.

در جفت‌های ین پیپ دو رقم اعشار دارد؛ چون نرخ USD/JPY معمولاً دو رقم اعشار نمایش داده می‌شود و حرکت از ۱۵۰٫۲۵ به ۱۵۰٫۲۶ یک پیپ محسوب می‌شود. رقم اعشار اضافه‌تر را پیپت می‌نامند و یک‌دهم پیپ ارزش دارد.

ارزش پیپ چطور حساب می‌شود

ارزش هر پیپ به دو چیز بستگی دارد: اندازه‌ی موقعیت و ارز مظنه. برای یک لات استاندارد، ارزش پیپ در جفت‌هایی که ارز مظنه‌شان دلار است برابر ۱۰ دلار می‌شود؛ چون ۰٫۰۰۰۱ ضربدر ۱۰۰٬۰۰۰ واحد، ده واحد ارز مظنه است.

اگر اندازه‌ی معامله کوچک‌تر شود، این عدد متناسب کم می‌شود؛ با ۰٫۱ لات هر پیپ حدود یک دلار و با ۰٫۰۱ لات حدود ده سنت. برای جفت‌هایی که ارز مظنه‌شان دلار نیست، باید نتیجه را با نرخ تبدیل همان ارز به دلار تصحیح کرد؛ ماشین‌حساب پیپ در صفحه‌ی ابزارهای همین سایت همین کار را انجام می‌دهد.

لات؛ اندازه‌ی معامله

لات واحد سنجش حجم در فارکس است و اندازه‌ی موقعیت را نسبت به یک مقدار مرجع بیان می‌کند. انتخاب لات تعیین می‌کند هر پیپ حرکت، چند دلار برای شما ارزش داشته باشد.

این جدول برای همه‌ی کارگزاران یکسان نیست، چون بعضی حجم‌ها را با واحد قرارداد متفاوت تعریف می‌کنند. پیش از محاسبه، مشخصات قرارداد همان نماد را از پنل کارگزار بخوانید.

اهرم و مارجین؛ دو عدد که به هم چسبیده‌اند

اهرم نسبت اندازه‌ی موقعیت به وثیقه‌ای است که می‌گذارید. با اهرم ۱:۱۰۰، برای باز کردن موقعیت ۱۰٬۰۰۰ دلاری فقط ۱۰۰ دلار مارجین لازم دارید؛ اما سود و زیان همان موقعیت ۱۰٬۰۰۰ دلاری است، نه ۱۰۰ دلاری.

مارجین هزینه‌ی معامله نیست؛ پولی است که تا زمان بسته شدن موقعیت قفل می‌شود و بعد آزاد می‌شود. چیزی که واقعاً هزینه است، اسپرد، کمیسیون و سوآپ است که در بخش بعد می‌آید.

مارجین کال و استاپ اوت

وقتی زیان موقعیت، بخش زیادی از مارجین را می‌بلعد، کارگزار هشدار مارجین کال می‌دهد و در سطح مشخصی موقعیت را به‌صورت خودکار می‌بندد. این سطح را استاپ اوت می‌نامند و عدد آن از کارگزاری به کارگزاری دیگر فرق می‌کند؛ معمولاً جایی بین ۲۰ تا ۵۰ درصد.

نکته‌ی مهم این است که استاپ اوت، حد ضرر شما نیست. در بازارهای پرنوسان یا هنگام جهش قیمت، بسته شدن موقعیت می‌تواند در قیمتی بدتر از سطح اعلامی انجام شود.

هزینه‌های واقعی معامله

سه هزینه را باید جدا حساب کرد، چون هر کدام در لحظه‌ی متفاوتی از معامله اثر می‌گذارند.

• اسپرد تفاوت قیمت خرید و فروش است و همان لحظه‌ی ورود، از نتیجه کم می‌شود.

• کمیسیون در حساب‌های ECN رایج‌تر است و معمولاً به‌ازای هر لات محاسبه می‌شود.

• سوآپ هزینه یا اعتبار شبانه است که از اختلاف نرخ بهره‌ی دو ارز می‌آید و هنگام نگه داشتن موقعیت در پایان روز اعمال می‌شود.

جمع این سه، چیزی است که «هزینه‌ی کامل معامله» نام دارد؛ عددی که در جدول تبلیغاتی کارگزار اغلب جدا جدا نوشته می‌شود و مقایسه را سخت می‌کند.

یک معامله از ابتدا تا انتها

فرض کنید موجودی حساب ۵٬۰۰۰ دلار است و می‌خواهید EUR/USD بخرید. تصمیم می‌گیرید یک درصد حساب، یعنی ۵۰ دلار، ریسک کنید و حد ضرر را ۲۵ پیپ پایین‌تر از ورود بگذارید.

برای اینکه ۲۵ پیپ زیان برابر ۵۰ دلار شود، هر پیپ باید ۲ دلار ارزش داشته باشد. با توجه به ارزش ۱۰ دلاری پیپ در لات استاندارد، اندازه‌ی موقعیت ۰٫۲ لات می‌شود؛ نه یک لات کامل.

حالا اگر قیمت ۵۰ پیپ به نفع شما حرکت کند، سود ناخالص ۱۰۰ دلار می‌شود. از این عدد باید اسپرد و کمیسیون را کم کنید تا سود خالص به دست بیاید؛ همین دو قلم می‌توانند نتیجه‌ی یک معامله‌ی کوچک را از سود به زیان ببرند.

انواع سفارش

سفارش مارکت همان لحظه با بهترین قیمت موجود اجرا می‌شود. سفارش لیمیت با قیمتی بهتر از قیمت فعلی می‌نشیند و منتظر می‌ماند، و سفارش استاپ وقتی فعال می‌شود که قیمت به سطح تعیین‌شده برسد.

تفاوت لیمیت و استاپ در جهت انتظار است، نه در شکل دستور. لیمیت می‌گوید «اگر به این قیمت رسید، برخلاف جهت فعلی وارد شو» و استاپ می‌گوید «اگر از این سطح گذشت، هم‌جهت با حرکت وارد شو».

فارکس چه ساعتی زنده‌تر است

بازار از سیدنی و توکیو شروع می‌شود و با لندن و نیویورک ادامه پیدا می‌کند. بیشترین نقدشوندگی در همپوشانی لندن و نیویورک رخ می‌دهد و کم‌ترین آن در ساعات پایانی نیویورک است.

نقدشوندگی روی اسپرد اثر مستقیم دارد. در ساعات کم‌عمق، اسپرد بازتر می‌شود و سفارش‌ها با اختلاف قیمت بیشتری اجرا می‌شوند؛ موضوعی که در محاسبه‌ی ریسک باید لحاظ شود.

اشتباه‌های رایج تازه‌واردها

• مشخص نکردن حد ضرر پیش از ورود و تصمیم‌گیری در لحظه‌ی زیان.

• بزرگ کردن حجم به‌جای کوچک کردن حد ضرر، برای جبران زیان قبلی.

• محاسبه‌ی سود بدون کسر اسپرد، کمیسیون و سوآپ.

• استفاده از اهرم بالا بدون سنجش فاصله‌ی حد ضرر تا نقطه‌ی ورود.

• اعتماد به وعده‌ی سود تضمینی یا مدیریت حساب توسط افراد ناشناس.

تفاوت فارکس با بازار رمزارز

فارکس بازار جفت ارزهای سنتی است و ساعت کاری مشخصی دارد؛ رمزارز ۲۴ ساعته و بدون تعطیلی معامله می‌شود. نوسان رمزارز معمولاً بیشتر است و همین باعث می‌شود اندازه‌ی موقعیت و حد ضرر در آن دو بازار یکسان نباشد.

نکته‌ی مشترک، نقش اهرم است. در هر دو بازار، اهرم بازده را بزرگ می‌کند و اشتباه در محاسبه‌ی مارجین می‌تواند کل حساب را از بین ببرد.

بازار فارکس پرنوسان است و این مطلب توصیه سرمایه‌گذاری نیست؛ پیش از هر تصمیم، خودتان تحقیق کنید و اطلاعات را از چند منبع بررسی کنید.