اسپرد، کمیسیون و سواپ در فارکس؛ هزینه‌ی واقعی هر معامله را حساب کنید

خیلی از تازه‌واردهای فارکس فقط به یک سؤال فکر می‌کنند: قیمت بالا می‌رود یا پایین؟ اما حتی اگر جهت بازار را درست حدس بزنید، بخشی از سودتان پیش از آن‌که به حساب برسد خرج شده است. اسپرد، کمیسیون و سواپ سه هزینه‌ی اصلی هر معامله‌اند و در طول ماه، جمعشان می‌تواند از چیزی که فکر می‌کنید بزرگ‌تر شود.

در این راهنما این سه هزینه را با مثال عددی باز می‌کنیم، می‌گوییم کدام‌شان کجا پنهان می‌شود و چطور قبل از باز کردن حساب، هزینه‌ی واقعی یک کارگزار را بسنجید. پایه‌ی محاسبه‌ها پیپ و لات است؛ اگر این دو مفهوم برایتان تازه است، راهنمای پیپ، لات، اهرم و مارجین را اول بخوانید.

هزینه‌ی معامله در فارکس از کجا می‌آید؟

کارگزار برای این‌که بتواند به شما قیمت بدهد، سفارش را اجرا کند و پوزیشن را باز نگه دارد، باید درآمد داشته باشد. این درآمد معمولاً از سه راه به دست می‌آید: فاصله‌ی قیمت خرید و فروش، کارمزد مستقیم برای هر لات، و هزینه‌ی نگه داشتن پوزیشن از یک روز معاملاتی به روز بعد.

بعضی کارگزاری‌ها تبلیغ می‌کنند «بدون کمیسیون». این جمله دروغ نیست، اما کامل هم نیست. حسابی که کمیسیون ندارد، معمولاً هزینه را داخل اسپرد گذاشته است. پس مقایسه‌ی درست همیشه روی جمع هزینه‌هاست، نه یکی از آن‌ها.

اسپرد چیست و چطور حساب می‌شود؟

در هر لحظه دو قیمت برای یک جفت‌ارز وجود دارد. قیمت فروش یا Bid، قیمتی است که می‌توانید با آن بفروشید. قیمت خرید یا Ask، قیمتی است که با آن می‌خرید. Ask همیشه کمی بالاتر از Bid است و به فاصله‌ی این دو، اسپرد می‌گویند.

فرض کنید EUR/USD با Bid برابر ۱٫۱۶۰۰۰ و Ask برابر ۱٫۱۶۰۱۲ نمایش داده می‌شود. فاصله‌ی دو قیمت ۰٫۰۰۰۱۲ است؛ یعنی ۱٫۲ پیپ. وقتی پوزیشن خرید باز می‌کنید، با قیمت Ask وارد می‌شوید، اما ارزش پوزیشن شما با Bid حساب می‌شود. برای همین هر معامله از همان لحظه‌ی اول با کمی زیان شروع می‌شود.

برای تبدیل اسپرد به دلار، کافی است آن را در ارزش پیپ ضرب کنید. در جفت‌هایی که ارز دوم‌شان دلار است، ارزش هر پیپ برای یک لات استاندارد حدود ۱۰ دلار است. پس اسپرد ۱٫۲ پیپی روی یک لات حدود ۱۲ دلار هزینه دارد؛ روی ۰٫۱ لات حدود ۱٫۲ دلار. اگر حوصله‌ی حساب‌کتاب ندارید، ماشین‌حساب پیپ خبرترید این کار را برایتان انجام می‌دهد.

اسپرد ثابت و اسپرد شناور

در حساب‌های با اسپرد شناور، فاصله‌ی دو قیمت با شرایط بازار تغییر می‌کند. در ساعت‌های شلوغ ممکن است خیلی کم شود و در ساعت‌های خلوت یا لحظه‌ی انتشار خبر، چند برابر. حساب‌های با اسپرد ثابت این نوسان را کمتر نشان می‌دهند، اما معمولاً اسپرد پایه‌شان بالاتر است و در شرایط شدید هم ممکن است محدودیت‌هایی در اجرا داشته باشند.

عددی که در تبلیغات کارگزاری‌ها می‌بینید، معمولاً «حداقل» یا «از» است. برای مقایسه‌ی واقعی، اسپرد میانگین را بخواهید یا خودتان در ساعت‌های مختلف روز روی حساب دمو یادداشت کنید. درباره‌ی رابطه‌ی اسپرد با عمق بازار، مطلب نقدشوندگی، دفتر سفارش و اسپرد توضیح بیشتری داده است.

چه چیزی اسپرد را باز می‌کند؟

نقدشوندگی کم مهم‌ترین عامل است. وقتی سفارش کافی در بازار نیست، نقدینگی‌دهنده‌ها برای ریسکی که می‌پذیرند فاصله‌ی بیشتری می‌گذارند. این اتفاق در چند موقعیت تکرار می‌شود: دقایق اطراف انتشار داده‌های مهم، ساعت‌های بعد از بسته شدن نیویورک، بازگشایی بازار در ابتدای هفته و روزهای تعطیل رسمی کشورهای بزرگ.

جفت‌ارز هم مهم است. جفت‌های اصلی مثل EUR/USD معمولاً کمترین اسپرد را دارند. جفت‌های فرعی و به‌خصوص جفت‌های اگزوتیک، که یک طرفشان ارز کشوری کوچک‌تر است، اسپرد بسیار بازتری دارند. اگر می‌خواهید بدانید چرا، راهنمای ساعات معاملاتی فارکس به وقت ایران را ببینید.

کمیسیون؛ هزینه‌ای که شفاف‌تر است

در حساب‌هایی که با نام‌هایی مثل ECN، Raw یا Zero عرضه می‌شوند، اسپرد خیلی کم است و کارگزار به‌جای آن برای هر لات کمیسیون جدا می‌گیرد. این کمیسیون معمولاً به ازای هر لات و برای «رفت و برگشت» اعلام می‌شود؛ یعنی یک بار برای باز کردن و یک بار برای بستن.

دقت کنید که بعضی کارگزاری‌ها عدد را برای هر طرف معامله می‌نویسند و بعضی برای کل معامله. عدد ۳٫۵ دلار برای هر طرف، در عمل ۷ دلار برای یک لات کامل است. این تفاوت کوچک در جدول تبلیغاتی، در پایان ماه به تفاوت بزرگی تبدیل می‌شود.

کمیسیون یک مزیت مهم دارد: هزینه را جدا و قابل‌پیش‌بینی نشان می‌دهد. با اسپرد کم و کمیسیون مشخص، راحت‌تر می‌شود دید هر معامله چقدر خرج دارد. این ساختار برای کسانی که تعداد معاملاتشان زیاد است، معمولاً ارزان‌تر تمام می‌شود.

مقایسه‌ی دو حساب با یک معامله‌ی یکسان

فرض کنید می‌خواهید یک لات EUR/USD بخرید و همان روز ببندید. دو حساب را کنار هم بگذاریم:

این عددها فرضی‌اند و فقط روش محاسبه را نشان می‌دهند. نتیجه هم ثابت نیست: اگر اسپرد حساب کمیسیونی در ساعت معامله‌ی شما بازتر شود یا کمیسیون بالاتری داشته باشد، ممکن است حساب استاندارد ارزان‌تر شود. نکته‌ی اصلی این است که همیشه «اسپرد به‌علاوه‌ی کمیسیون» را مقایسه کنید.

حالا همین معامله را ماهی ۴۰ بار تکرار کنید. تفاوت ۵ دلاری در هر معامله، در ماه ۲۰۰ دلار می‌شود. برای حسابی با سرمایه‌ی ۲ هزار دلار، این یعنی ۱۰ درصد سرمایه فقط صرف هزینه شده، پیش از آن‌که حتی یک معامله‌ی زیان‌ده را حساب کنیم.

سواپ چیست و چرا گاهی مثبت است؟

سواپ یا رول‌اوور، هزینه یا درآمدی است که برای باز نگه داشتن پوزیشن از پایان یک روز معاملاتی به روز بعد اعمال می‌شود. هر جفت‌ارز از دو ارز ساخته شده و هر ارز نرخ بهره‌ی خودش را دارد. وقتی جفتی را می‌خرید، در عمل ارز اول را خریده‌اید و ارز دوم را فروخته‌اید.

منطق ساده‌اش این است: روی ارزی که خریده‌اید بهره می‌گیرید و روی ارزی که فروخته‌اید بهره می‌پردازید. اگر نرخ بهره‌ی ارزی که خریده‌اید بالاتر باشد، تفاوت به نفع شماست. اگر پایین‌تر باشد، باید تفاوت را بپردازید. مبنای این محاسبه نرخ بهره‌ی بین‌بانکی است، نه مستقیماً نرخ اعلام‌شده‌ی بانک مرکزی، هرچند این دو معمولاً به هم نزدیک‌اند.

یک نکته‌ی مهم این‌جاست: کارگزار روی نرخ سواپ حاشیه‌ی سود خودش را هم می‌گذارد. به همین دلیل گاهی هر دو طرف یک جفت‌ارز، یعنی هم خرید و هم فروش، سواپ منفی دارند. این اتفاق وقتی می‌افتد که اختلاف نرخ بهره‌ی دو ارز از حاشیه‌ی کارگزار کمتر باشد.

یک مثال عددی از سواپ

فرض کنید ۱۰۰ هزار یورو را در برابر دلار با نرخ ۱٫۲۰ خریده‌اید. نرخ سالانه‌ی یورو را ۱٫۲۵ درصد و دلار را ۳ درصد فرض کنیم. این‌ها عددهای فرضی‌اند. بهره‌ی روزانه‌ی یوروی خریده‌شده حدود ۳٫۴ یورو، یعنی حدود ۴٫۰۸ دلار، می‌شود. بهره‌ی روزانه‌ی ۱۲۰ هزار دلار فروخته‌شده حدود ۹٫۸۴ دلار است.

نتیجه این است که هر شب حدود ۵٫۷۶ دلار از حساب شما کم می‌شود. اگر این پوزیشن یک ماه باز بماند، فقط سواپ آن به حدود ۱۷۰ دلار می‌رسد. حالا اگر پوزیشن فروش می‌گرفتید، جهت محاسبه برعکس می‌شد؛ اما حاشیه‌ی کارگزار ممکن است آن سود را کم یا حتی صفر کند.

سواپ کی محاسبه می‌شود؟

پایان روز معاملاتی فارکس به طور قراردادی ساعت ۱۷ به وقت نیویورک است. هر پوزیشنی که در این لحظه باز باشد، مشمول سواپ می‌شود. به وقت تهران، این زمان در زمستان حدود ۱:۳۰ بامداد و در تابستان حدود ۰:۳۰ بامداد است.

محاسبه‌ی سواپ بر اساس روزهای تقویمی است، پس آخر هفته هم حساب می‌شود. برای این‌که این دو روز پوشش داده شوند، بیشتر کارگزاری‌ها سواپ پایان روز چهارشنبه به وقت نیویورک را سه برابر حساب می‌کنند؛ یعنی بامداد پنجشنبه به وقت تهران. تعطیلی‌های بانکی می‌تواند این برنامه را جابه‌جا کند؛ جدول سواپ کارگزار شما مرجع نهایی است.

نرخ سواپ ثابت نیست. هر بار که بانک‌های مرکزی نرخ بهره را تغییر می‌دهند، سواپ جفت‌ارزها هم تغییر می‌کند. اگر پوزیشن‌های طولانی‌مدت دارید، جدول سواپ را مرتب بررسی کنید. برای فهم بهتر نقش بانک مرکزی، راهنمای نرخ بهره و تورم را بخوانید.

حساب بدون سواپ؛ واقعاً بی‌هزینه است؟

بعضی کارگزاری‌ها حسابی به نام «بدون سواپ» یا «اسلامی» ارائه می‌دهند. در این حساب، بهره‌ی شبانه اعمال نمی‌شود. اما نگه داشتن پوزیشن در این حساب هم رایگان نیست. بسیاری از کارگزاری‌ها بعد از چند روز، کارمزد اداری ثابتی برای پوزیشن‌های باز می‌گیرند یا اسپرد این حساب را کمی بالاتر می‌گذارند.

اگر سراغ چنین حسابی می‌روید، سه چیز را از کارگزار بپرسید: کارمزد جایگزین چقدر است، از روز چندم اعمال می‌شود و روی کدام نمادها شرایط متفاوت دارد. پاسخ این سه سؤال معمولاً تصویر واقعی هزینه را نشان می‌دهد.

هزینه‌های کمتر دیده‌شده

لغزش قیمت یا اسلیپیج

وقتی سفارش مارکت می‌دهید، ممکن است با قیمتی کمی متفاوت از آن‌چه روی صفحه دیدید اجرا شود. این تفاوت در بازارهای سریع و دقایق خبری بیشتر است. لغزش همیشه منفی نیست، اما در لحظه‌های پرنوسان بیشتر به ضرر معامله‌گر تمام می‌شود. سفارش لیمیت می‌تواند قیمت اجرا را کنترل کند؛ تفاوت انواع سفارش را در راهنمای انواع سفارش ببینید.

هزینه‌ی تبدیل ارز حساب

اگر ارز پایه‌ی حساب شما دلار است و جفت‌ارزی مثل EUR/GBP معامله می‌کنید، سود و زیان باید به دلار تبدیل شود. کارگزار این تبدیل را با نرخ خودش حساب می‌کند و ممکن است حاشیه‌ی کوچکی داشته باشد.

هزینه‌ی واریز و برداشت

برای کاربر ایرانی، این هزینه گاهی از همه‌ی موارد بالا سنگین‌تر است. واریز و برداشت معمولاً از مسیر رمزارز یا واسطه می‌گذرد و کارمزد شبکه، اختلاف نرخ تبدیل و کارمزد واسطه به آن اضافه می‌شود. پیش از انتخاب کارگزار، این مسیر را کامل بررسی کنید. اگر با تتر واریز می‌کنید، مطلب کارمزد شبکه و راه‌های کم کردن آن به کارتان می‌آید.

کارمزد عدم فعالیت

بعضی کارگزاری‌ها اگر حساب چند ماه بدون معامله بماند، کارمزد ماهانه می‌گیرند. این مورد معمولاً در شرایط و قوانین حساب نوشته شده و کمتر کسی آن را می‌خواند.

هزینه‌ها با سبک معامله‌ی شما چه می‌کنند؟

اثر هر هزینه به سبک معامله‌ی شما بستگی دارد. اسکالپر که روزی چند ده معامله‌ی کوتاه انجام می‌دهد، تقریباً هیچ‌وقت سواپ نمی‌پردازد، اما اسپرد و کمیسیون بخش بزرگی از سود بالقوه‌اش را می‌خورد. اگر هدف شما ۵ پیپ سود در هر معامله باشد، اسپرد ۱٫۵ پیپی یعنی ۳۰ درصد آن هدف از ابتدا خرج شده است.

کسی که پوزیشن را چند هفته نگه می‌دارد، وضع معکوسی دارد. اسپرد ورود برایش اهمیت کمتری دارد، اما سواپ هر شب جمع می‌شود و ممکن است در پایان، از اسپرد چند برابر بیشتر شود. معامله‌گر روزانه جایی بین این دو است: اگر پوزیشن‌ها را پیش از رول‌اوور ببندد، سواپ نمی‌دهد؛ اما اسپرد و کمیسیون برایش مهم‌اند.

هزینه‌ی واقعی یک کارگزار را چطور بسنجیم؟

• اسپرد میانگین را برای جفت‌هایی که واقعاً معامله می‌کنید بخواهید، نه حداقل تبلیغاتی را.

• کمیسیون را برای یک لات کامل و رفت و برگشت حساب کنید.

• جدول سواپ را برای خرید و فروش هر نماد ببینید و روز سواپ سه‌برابر را پیدا کنید.

• هزینه‌ی واریز و برداشت را از مبدأ تا مقصد، با همه‌ی واسطه‌ها، جمع بزنید.

• یک هفته روی حساب دمو همان کارگزار معامله کنید و اسپرد واقعی را یادداشت کنید.

هزینه فقط یکی از معیارهای انتخاب کارگزار است. مجوز، شیوه‌ی نگهداری پول مشتری و سابقه‌ی پرداخت از آن مهم‌ترند. این موارد را در چک‌لیست انتخاب بروکر فارکس مرور کرده‌ایم. برای دیدن شرایط کارگزاری‌های مختلف هم می‌توانید سراغ صفحه‌ی بررسی بروکرها بروید.

چطور هزینه‌ها را کم کنیم؟

کمتر معامله کنید، اما بهتر. ساده‌ترین راه کاهش هزینه، حذف معامله‌های بی‌برنامه است. هر معامله‌ای که فقط از سر حوصله یا هیجان باز می‌شود، دست‌کم اسپرد آن قطعی است.

در ساعت‌های پرنقدشوندگی معامله کنید. اسپرد جفت‌های اصلی معمولاً در سشن لندن و همپوشانی آن با نیویورک کمترین است. از معامله در دقایق اطراف خبرهای مهم و ساعت‌های نزدیک به رول‌اوور هم تا جای ممکن دوری کنید.

اگر پوزیشن میان‌مدت دارید، جهت سواپ را هم در تصمیمتان حساب کنید. معامله‌ای که هر شب هزینه دارد، باید سود بالقوه‌ی بیشتری داشته باشد تا ارزش نگه داشتن پیدا کند. هزینه‌ها را هم در محاسبه‌ی حجم بیاورید؛ ابزار محاسبه‌ی حجم پوزیشن برای این کار ساخته شده است.

هشدار ریسک

معاملات فارکس و CFD اهرمی‌اند و می‌توانند در مدت کوتاه بخش بزرگی از سرمایه را از بین ببرند. هزینه‌ی کم، معامله را کم‌خطر نمی‌کند. ناظر اروپایی کارگزاران CFD را موظف کرده درصد حساب‌های زیان‌ده مشتریان خرد را اعلام کنند و این عدد معمولاً بالاست. با پولی معامله کنید که توان از دست دادنش را دارید و اهرم را پایین نگه دارید.

این مطلب صرفاً آموزشی است و توصیه‌ی سرمایه‌گذاری یا معامله نیست. عددهای مثال‌ها فرضی‌اند؛ شرایط واقعی را از کارگزار خودتان بپرسید.